freeman12345

Just another WordPress.com site

ประเพณีแห่ผีตาโขน

on February 29, 2012

ประเพณีแห่ผีตาโขน จัดเป็นส่วนหนึ่งในงานบุญประเพณีใหญ่หรือที่เรียกว่างานบุญหลวง”หรือบุญผะเหวด” ซึ่งตรงกับเดือน 7 มีขึ้นที่อำเภอด่านซ้ายและอำเภอนาแห้ว จังหวัดเลย และจัดเป็นการละเล่นที่ถือเป็นประเพณีทุกปี  เกี่ยวโยงกับงานบุญพระเวสหรือเทศน์มหาชาติประจำปีกับพระธาตุเจดีย์สองรัก  ปูชนียสถานสำคัญของท้องถิ่น

กล่าวกันว่า การแห่ผีตาโขนเกิดขึ้นเมื่อครั้งที่พระเวสสันดรและนางมัทรีจะเดินทางออกจากป่ากลับสู่เมืองบรรดาผีป่าหลายตนและสัตว์นานาชนิดอาลัยรักจึงพาแห่แหนแฝงตนและแฝงตัวมากับชาวบ้านเพื่อมาส่งทั้งสองพระองค์กลับเมือง เรียกกันว่าผีตามคน” หรือ  ผีตาขน”จนกลายมาเป็นผีตาโขน” อย่างในปัจจุบัน

ส่วนตำนานท้องถิ่นเล่ากันว่า มีคู่รักที่ถูกกีดกันคู่หนึ่งพากันหลบเข้าไปอยู่ในอุโมงค์พระธาตุศรีสองรักเมื่ออุโมงค์ถูกปิดตายทั้งคู่จึงถูกขังอยู่ข้างในจนเสียชีวิตด้วยกัน    กลายเป็นเจ้าพ่อกวน” และ “เจ้าแม่นางเทียมเฝ้าดูแลรักษาองค์พระธาตุตลอดมา และเมื่อถึงเทศกาลแห่พระอุปคุต (พระภิกษุในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราชซึ่งประทับอยู่เหนือรัตนบัลลังก์กลางมหาสมุทรผู้มีอิทธิฤทธิ์สามารถปราบปรามพวกมารซึ่งจะมาก่อก่วนหรือระงับงานบุญต่างๆ เมื่อมีงานบุญครั้งใดจึงมักจะมีการนิมนต์พระอุปคุตมาทุกครั้ง) ในพิธีขอฝนของท้องถิ่น

การจัดงานจะแบ่งเป็น 2 วัน ในวันแรกของการจัดงาน หรือที่เรียกวันฮวม” ก่อนสว่างเล็กน้อยก็จะมีบรรดาผีตาโขนทั้งหลาย   ซึ่งส่วนมากจะเล่นกันเฉพาะผู้ชายตั้งแต่เด็กรุ่นๆถึงผู้ใหญ่ในเครื่องแต่งกายรุ่มร่ามสวมหมวกและหน้ากากที่ทำจากหวดนึ่งข้าวเหนียวแต่งแต้มระบายสีมีจมูกเป็นงวงช้าง  มีหางเป็นกระดึงกระดิ่งเพื่อให้น่าเกลียดและน่ากลัวพากันตั้งขบวนแห่มาที่วัดโพนชัย ทำการแห่รอบวัด 3 รอบ    จากนั้นก็ออกจากวัด แห่ไปยังหมู่บ้านต่างๆ ถือเป็นการเยี่ยมเยียนสังสรรค์กันระหว่างชาวหมู่บ้านและบรรดาผีตาโขนทั้งหลาย ในวันที่ 2 เป็นการรวมเอางานบุญประเพณีประจำเดือนต่างๆของปีมารวมกันจัดในงานบุญหลวง เช่น งานบุญพระเวส และงานบุญบั้งไฟเป็นต้นขบวนผีตาโขนจะไปร่วมในขบวนแห่พระเวสสันดร และนางมัทรีเข้าเมือง เสร็จแล้วผู้เล่นผีตาโขนจะนำเครื่องแต่งกายทั้งหมดไปทิ้งที่แม่น้ำหมัน (ซึ่งถูกสมมติว่าเป็นท้องทะเลที่กว้างใหญ่ไพศาล)จากนั้นเวลาค่ำก็จะมีการเทศน์มหาชาติถึง 13 กัณฑ์เป็นอันเสร็จพิธี


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: